Rojcissus (Rhoicissus capensis) to zimozielone pnącze cenione przez wielu miłośników roślin doniczkowych ze względu na swoje bujne i silne tempo wzrostu, co sprawia, że jest w stanie w krótkim czasie pokryć znaczną przestrzeń szmaragdowozielonymi liśćmi.
Jest to roślina łatwa w uprawie, która stanowi piękną ozdobę wnętrz przez cały rok, a dodatkowo może być wykorzystana jako roślina osłonowa. Jej samopnące pędy z łatwością chwytają się podpór dzięki wąsom czepnym, co umożliwia jej wszechstronne zastosowanie w aranżacji przestrzeni. Warto ją hodować nie tylko dla walorów estetycznych, ale także ze względu na jej trwałość i możliwość długoletniej uprawy.
Ojczyzną tego pnącza jest Afryka Południowa. W tamtejszym, ciepłym klimacie, występuje w naturalnych warunkach jako pnącze porastające drzewa i ściany domów lub jest sadzone w ogrodach jako roślina okrywowa. Młode okazy potrzebują zazwyczaj 1–2 sezonów, aby wytworzyć solidny system korzeniowy oraz mocną, zdrewniałą łodygę. Wówczas, w odpowiednich warunkach, wzrost staje się bardzo intensywny.
Uprawiany w doniczkach może osiągnąć wysokość od 1,2 do 1,8 metra, a niekiedy nawet przekraczać 2 metry. Sadzony w dużych donicach ma potencjał do osiągnięcia jeszcze większych rozmiarów. Liście mają kształt szerokosercowaty, są matowe i szmaragdowozielone od góry, zaś od spodu są jaśniejsze i sporadycznie pokryte rdzawym meszkiem. Wzdłuż przekątnej mogą mierzyć do 20 cm, a ich brzegi są ząbkowane z głębszymi zatokami, szczególnie u starszych liści. Pnącze to uprawiane w idealnych warunkach może kwitnąć i owocować, ale w pomieszczeniach zdarza się to niezwykle rzadko.
Ze względu na to, że gęste liście tego gatunku szybko pokrywają znaczne powierzchnie, z powodzeniem wykorzystuje się go jako roślinę osłonową. Roślina ta najlepiej wygląda, gdy jest prowadzona wzdłuż kratki lub palika owiniętego mchem, dzięki czemu może tworzyć dekoracyjne zielone ścianki lub stanowić samodzielną ozdobę w kącie pokoju. Umieszczenie rośliny w dużej, białej donicy podkreśla jej barwę i kształty liści, natomiast użycie plecionego koszyka nadaje jej bardziej rustykalny charakter.
Podstawy pielęgnacji
Ten gatunek jest uznawany za roślinę łatwą w uprawie. Mimo to, nie toleruje spadków temperatury zimą, dlatego należy zwracać szczególną uwagę na warunki środowiskowe. Podłoże najlepsze do uprawy jest ziemia gliniasta. Młode okazy wymagają przesadzania co roku na wiosnę do doniczki o rozmiar większej. W przypadku starszych, dużych roślin, zamiast przesadzania, zazwyczaj wymienia się wierzchnią warstwę podłoża na głębokość 2-3 cm.
Stanowisko powinno być jasne, gdyż roślina najlepiej rośnie w takich miejscach. Latem toleruje nawet bezpośrednie nasłonecznienie, pod warunkiem częstszego nawadniania. Latem odpowiednia jest normalna temperatura pokojowa. Zimą optymalna temperatura powinna wynosić około 10-13°C. Roślina ta jest wrażliwa na chłód i przeciągi.
Podlewanie w trakcie sezonu wegetacyjnego powinno być obfite, aby podłoże było stale wilgotne. Zimą natomiast podlewa się oszczędnie, jedynie utrzymując lekko wilgotną powierzchnię podłoża. W okresie aktywnego wzrostu stosuje się nawożenie rozcieńczonym nawozem płynnym co 2 tygodnie, natomiast zimą rośliny nie zasila się.
Cięcie jest ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym, ponieważ pozostawiony bez niego łatwo wymyka się spod kontroli, ze względu na szybki wzrost. Usuwanie wierzchołków wzrostu młodych roślin pobudza je do bujniejszego wzrostu. Długie pędy powinno się podwiązywać do podpór, aby nadać roślinie odpowiedni pokrój. Bardzo ważne jest zapewnienie pędom solidnej podpory. Dojrzałe okazy, które osiągnęły zbyt duże rozmiary, można bez obaw ciąć nawet bardzo silnie, gdyż starsze łodygi wkrótce wypuszczą nowe gałązki.
Rozmnażanie
Rozmnażanie odbywa się wiosną, kiedy pojawiają się nowe przyrosty, przy użyciu sadzonek wierzchołkowych.
Sadzonki wierzchołkowe
Sadzonki powinny mieć długość 8-10 cm. Należy je zanurzyć w ukorzeniaczu i posadzić w doniczce o średnicy 8 cm. Podłożem powinna być mieszanka równych ilości gruboziarnistego piasku i torfu. Po posadzeniu doniczkę wraz z sadzonką osłania się torebką polietylenową. Ma to na celu zapobieganie wysychaniu podłoża oraz ochronę przed chłodem i przeciągami.
Sadzonkę należy ustawić w ciepłym miejscu, najlepiej o temperaturze 16-17°C, w mocno oświetlonym, ale rozproszonym świetle, na przykład na oknie osłoniętym firanką. Ukorzenianie może potrwać do 6 tygodni, choć zwykle zachodzi szybciej, po około 4 tygodniach. Ukorzenioną sadzonkę przesadza się do docelowej doniczki z ziemią gliniastą i traktuje dalej jak roślinę dorosłą.
Choroby i szkodniki
Mszyce
Mszyce powodują deformację liści. W przypadku ich pojawienia się, należy usunąć zdeformowane liście i spłukać insekty strumieniem ciepłej wody z mydłem. Przy ciężkim porażeniu konieczne jest zastosowanie odpowiedniego insektycydu.
Przędziorki
Obecność przędziorków objawia się odbarwionymi liśćmi pokrytymi drobnymi, jasnymi cętkami, a na spodniej stronie blaszek liściowych można zauważyć pajęczynki. W przypadku lekkiego porażenia, roślinę wystarczy spryskać ciepłą wodą. Jeśli atak jest poważny, stosuje się odpowiedni insektycyd, powtarzając zabieg po 7 dniach, a następnie ponownie po 10 dniach. Aby zapobiegać pojawieniu się tego szkodnika, zaleca się częste zraszanie liści i utrzymywanie wysokiej wilgotności otoczenia.
🌼 Uprawa w pigułce
- Stanowisko: Jasne, latem toleruje bezpośrednie nasłonecznienie przy częstszym podlewaniu.
- Temperatura: Latem pokojowa, zimą optymalnie 10-13°C. Roślina nie toleruje spadków temperatury zimą.
- Podłoże: Ziemia gliniasta. Młode rośliny przesadza się wiosną co roku.
- Podlewanie: Obfite w sezonie wegetacyjnym, utrzymując stałą wilgotność podłoża; zimą oszczędne, tylko lekko wilgotna powierzchnia podłoża.
- Nawożenie: Płynny, rozcieńczony nawóz co 2 tygodnie w okresie aktywnego wzrostu. Zimą nie nawozi się.
- Cięcie: Regularne usuwanie wierzchołków wzrostu pobudza do bujniejszego wzrostu. Długie pędy wymagają solidnych podpór.