Takka - roślina o niezwykłym wyglądzie

Takka - roślina o niezwykłym wyglądzie

Trzeba przyznać, że kwiatostan rośliny o łacińskiej nazwie Tacca pobudza wyobraźnię. Jednym kojarzy się on z nietoperzem, drugim z głową kota, a inni dostrzegają w nim wąsatego diabła. Znajduje to odzwierciedlenie w używanych na świecie określeniach, np. Bat Flower, Cat’s Head, Devil's Whiskers. Niektórzy mówią o niej czarna orchidea. Polska nazwa - krąpiel - nie nasuwa tak ciekawych skojarzeń.

Pojedyncze kwiaty tej rośliny (u różnych gatunków zielone, brązowe lub purpurowe) skupione są po kilka lub kilkanaście i tworzą baldach otoczony dwiema parami ciemnopurpurowych, szerokich podkwiatków. Ten niemal czarny kwiatostan, długości około 30 cm, ozdabiają dodatkowo nitkowate "wąsy". Całość wyrasta z rozety liści, na 30-60-centymetrowej łodydze. Takka zakwita późnym latem i jesienią. Rozrośnięty egzemplarz może wydać kilka kwiatostanów, które zdobią roślinę przez 2 miesiące.

Żeby zobaczyć w naturze tego dziwoląga, trzeba wyjechać do południowo-wschodniej Azji lub zachodniej Afryki i zagłębić się w gąszczu wilgotnej dżungli. Takka rośnie tam w bogatej w próchnicę ściółce. Botanicy opisali około 10 gatunków tej rośliny i włączyli je do rodziny krąpielowatych (Taccaceae). Wszystkie są bylinami osiągającymi wysokość 30-100 cm. Niektóre gatunki, jak np. T. leontopetaloides i T. pinnatifida, mają podziemne, bogate w skrobię, jadalne bulwy. Uprawia się je na szeroką skalę w krajach o tropikalnym klimacie (m.in. w Indiach i Sri Lance). Inne gatunki nie mają bulw, lecz pionowe kłącza. To właśnie do tej grupy należą znane jako rośliny ozdobne: T. chantrieri i T. integrtfolia.

Jak ją pielęgnować

Takka wymaga ciepła. Minimalna temperatura, jaką znosi bez szkody, wynosi 13-15°C. Można więc ją uprawiać tylko w pomieszczeniach, najlepiej w domowej szklarence, oknie kwiatowym lub w oranżerii, co pozwoli zapewnić jej wysoką wilgotność powietrza, jakiej potrzebuje. Jako mieszkanka lasu, takka lubi światło rozproszone (nie należy jej więc wystawiać na ostre promienie słoneczne). Przez cały rok roślinę tę podlewamy obficie, nie dopuszczając jednak do zalania korzeni, a latem regularnie zraszamy. Co miesiąc w okresie wegetacji zasilamy ją dolistnie dwukrotnie rozcieńczonym roztworem nawozu w płynie. Co 2-3 lata takkę trzeba przesadzić; przy tej okazji usuwamy stare, rozkładające się fragmenty kłączy. Podłoże powinno być przepuszczalne, z dużą zawartością próchnicy (np. ziemi liściowej), o odczynie lekko kwaśnym.

Aby rozmnożyć takkę, wiosną tniemy jej kłącza na odcinki, z których każdy ma jedno "oczko". Powierzchnię cięcia zasypujemy węglem drzewnym, a sadzonki ukorzeniamy w mieszance piasku i torfu.

Przed czym ją chronić

Takka niekiedy bywa atakowana przez przędziorki, powodujące przebarwienia na liściach. Szkodniki te zwalczamy, opryskując roślinę jednym z preparatów: Karate (w stężeniu 0,1%) lub Talstar (0,05%). Zabieg powtarzamy kilkakrotnie co 7-10 dni.

Problemem może się stać także choroba grzybowa - szara pleśń, objawiająca się brązowieniem ogonków liściowych i pędu kwiatowego. Roślinę opryskujemy 2-3-krotnie, co 7-10 dni, jednym z fungicydów: Euporen (0,25%), Kaptan (0,2%) lub Rovral (0,2%).